Scheda Codice Completa

Malatestiana D.X.4

Descrizione Esterna
FondoMalatestiana
SegnaturaD.X.4
Datazione1441-1460 Sec. XV metà
Luogo
Composizione MaterialeUnitario
Tipo Supportomembranaceo
CarteI,208
Numerazione

cartulazione recente a matita nell’angolo superiore destro del recto.

Carte PalinsesteNo
Fascicolazione

1-XXI10 (cc. 1-208)

la penultima carta del quinterno finale è resecata, l’ultima è la controguardia posteriore

Inizio Fascicolo
Regola di GregoryNo
Formato Fascicolo
Fascicolo Prevalentequinterno
Filigrana
Spessore Medio Bifolii
Coeff. di Variazione Medio
Segnatura Fascicolia registro
Foratura
Tecnica di Rigaturaa secco
Strumento di Rigaturatabula ad rigandum
Dimensione
  • 367 x 244 = 38 [247] 82 x 32 [69 (23) 69] 51; rr. 40 / ll. 40
    Inizio: Sopra la prima riga. Note:
Tipo Richiamoorizzontale
Richiami orizzontali, della stessa mano e inchiostro del testo, a destra del margine inferiore del verso dell’ultima carta di ogni fascicolo; tipo Derolez n. 4.
Peciae
Copista
Sottoscrizione Datazione
Maniuna
Scrittura umanistica (littera antiqua) in inchiostro marrone, con incipit, titoli, explicit in rosso.
Notazione Musicale
MiniatoreMaestro della farfalla (TONIOLO FEDERICA, )
Decorazione

Iniziali maggiori in oro decorate a bianchi girari su fondo blu, rosso e verde, entro cornice quadrata in oro, alle cc. 1r (B, C), 12v (N), 23v (I), 37r (I), 54v (O), 69v (R), 90r (C), 102r (D), 108r (R), 130r (S), 139r (L), 156r (P), 167v (L), 179r (Q), 182r (Q), 191r (I), 200v (D); iniziali minori in oro decorate a bianchi girari su fondo blu, rosso e verde alle cc. 101r-108r, 154r-155r, 201r; lettere a pennello rosse e blu alternate alle cc. 179r-200v; a c. 1r fregio a bianchi girari lungo i margini superiore e interno (a metà del quale è inserita la raffigurazione della farfalla), fregio miniato nell’intercolumnio

Legatura

Legatura coeva, con restauri parziali dei secoli XVIII e XX; coperta originale in cuoio di ovino nel piatto anteriore, decorata con impressioni a secco, coperta di restauro in cuoio di capra nel piatto posteriore, decorata con cornici geometriche a doppio filetto impresse a secco, assi in legno, cucitura su quattro linguette allumate, capitelli in lino, una bindella e resti di altre tre sui margini del piatto anteriore, nove borchie in ferro quadrilobate sul piatto anteriore, catena in ferro al margine di piede del piatto posteriore.

Frammenti
Committenti Malatesta Novello Malatesti
Possessori Malatesta Novello Malatesti
Storia del Codice

Il codice fu scritto per Malatesta Novello ed è sempre stato conservato nella raccolta cesenate.

Nel margine inferiore del f. 1r stemma di Malatesta Novello (steccato), entro ghirlanda e cornice rotonda, affiancato dalle iniziali M N  turchine su fondo oro.

Antiche segnature: sulla controguardia anteriore Iª fila / X° pluteo / III° in ordine di mano del bibliotecario Serafino Zanotti (1798-1804), cancellato con un tratto di matita rossa; accanto a III° il numero IV aggiunto da mano posteriore.

 

Note Postille

A c. 208v nota: Frater Bernardinus Manzonus Caesenas 1626.

Note
Descrizione Interna
CarteDesc Int
1rA-1rBAgostino, Epistula CCVII ad Claudium (1rA-1rB)
Rubr. Incipit epistula beati Augustini que est operis sequentis prologus ad Claudium episcopum scripta.   (1rA-1rA)
Inc. Beatissimo fratri et coepiscopo Claudio Augustinus in Domino salutem. Quam mihi fraterno zelo excitatus (1rA-1rA)
Expl. hanc epistola subsequitur. Vale in Domino memor nostri beatissime frater. Explicit prologus (1rB-1rB)
1rB-89vBAgostino, Contra Iulianum (1rB-89vB)
Rubr. Aurelii Augustini doctoris magni Ypponensis episcopi contra Iulianum pelagiani heresis defensorem liber I feliciter incipit.   (1rB-1rB)
Inc. Contumelias tuas et verba maledica Iuliane qui ardens iracundia quatuor libros anhelasti. (1rB-1rB)
Expl. quando animositatem qua teneris viceris tunc veritatem poteris tenere qua vinceris. Amen.   (89vB-89vB)
90rA-129vBMaximinus, Collatio cum Maximino Arianorum episcopo (90rA-129vB)
Rubr. Incipit altercatio sancti Augustini contra Maximinum hereticum faeliciter.   (90rA-90rA)
Inc. Cum Augustinus et Maximinus Yppone regio unum in locum convenissent presentibus multis (90rA-90rA)
Expl. divinarum scripturarum discipulus ut de tua finitate gaudeamus . Explicit liber sanctissimi doctoris Aurelii Augustini contra Maximinum hereticum arrianum faeliciter (129vB-129vB)
130rA-138vBAgostino, De perfectione iustitiae hominis (130rA-138vB)
Rubr. Aurelii Augustini doctoris excellentissimi liber incipit ad Paulum et Eutropium de perfectione iusticie hominum adversus eos qui asserunt hominem posse fieri iustum solis viribus suis. Rubrica.   (130rA-130rA)
Inc. Sanctis fratribus et coepiscopis Eutropio et Paulo Augustinus. Caritas vestra quae in vobis tanta est (130rA-130rA)
Expl. et ore omnium anathematizandum esse non dubito. Explicit liber Augustini de perfectione iusticiae. (138vB-138vB)
139rA-154rAAgostino, De natura et gratia (139rA-154rA)
Rubr. Aurelii Augustini sanctissimi doctoris liber incipit de natura et gratia ad Timasium et Iacobum faeliciter.   (139rA-139rA)
Inc. .: Librum quem misistis carissimi filii Timasi et Iacobe intermissis paululum (139rA-139rA)
Expl. per Iesum Christum Dominum nostrum cui est cum Patre et Spiritu Sancto eternitas bonitas in secula seculorum. Amen. Explicit liber sancti Augustini de natura et gratia faeliciter.   (154rA-154rA)
154rA-155rBAgostino, Epistula CCXIV ad Valentinum (154rA-155rB)
Rubr. Epistola Augustini ad Valentinum   (154rA-154rA)
Inc. Domino dilectissimo et in Christi membris honorando fratri Valentino et fratribus qui tecum sunt, Augustinus in Domino salutem. Venerunt ad nos duo iuvenes Cresconius et Felix   (154rA-154rA)
Expl. et rogo ut pro nobis concorditer atque instanter oretis. Sit vobiscum Dominus. Amen.   (155rB-155rB)
155rA-156rBAgostino, Epistula CCXV ad Valentinum (155rA-156rB)
Rubr. Item epistola beati Augustini sanctissimi doctoris ad eundem Valentinum.   (155rA-155rA)
Inc. Domino dilectissimo et in Christi membris honorando fratri Valentino et fratribus qui tecum sunt Augustinus in Domino salutem. Cresconium, Felicem et alium Felicem, Dei servos   (155rA-155rA)
Expl. Si quid de vobis mereor veniet ad me frater Florus.   (156rB-156rB)
156rB-167vAAgostino, De gratia et libero arbitrio (156rB-167vA)
Rubr. Aurelii Augustini[1]liber incipit de gracia et libero arbitrio ad Valentinum monachum faeliciter.


[1]Ripetuto Augustini
  (156rB-156rB)
Inc. Propter eos qui liberum hominis arbitrium sic predicant et defendunt   (156rB-156rB)
Expl. et manifestationem Domini et Salvatoris nostri Iesu Christi cui est honor et gloria et regnum cum Patre et Spiritu Sancto in secula seculorum. Amen. Explicit liber de gratia et libero arbitrio Augustini faeliciter.   (167vA-167vA)
167vB-179rAAgostino, De correptione et gratia (167vB-179rA)
Rubr. Aurelii Augustini egregii doctoris liber de correctione et gratia incipit ad Valentinum monachum   (167vB-167vB)
Inc. Lectis litteris vestris Valentine frater dilectissime et qui simul servitis Deo   (167vB-167vB)
Expl. omnia vero hec cum caritate fiant quoniam caritas nec facit peccatum et cooperit multitudinem peccatorum. Liber Aurelii Augustini de correctione et gratia faeliciter explicit   (179rA-179rA)
179rA-182rAProsper Aquitanus, Pro Augustino responsiones ad capitula obiectionum Gallorum calumniantium (179rA-182rA)
Rubr. Augustini quorundam capitulorum sibi falso imputatorum catholica confutatio prohemium   (179rA-179rA)
Inc. Quidam cristiane ac fraterne caritatis obliti in tantam existimationem nostram quodam modo student ledere   (179rA-179rA)
Expl. qui vero voluntate Dei spernunt miserantem voluntatem Dei sentiant vindicantem. Explicit confutatio.   (182rA-182rA)
182rA-200vBAgostino, De gratia Christi et de peccato originali (182rA-200vB)
Rubr. Aurelii Augustini liber primus incipit contra Pelagium et Celestinum de gratia Christi et peccato originali ad Albinam Pinianum et Melaniam libri duo capitulum primum   (182rA-182rA)
Inc. Quantum de nostra corporali et maxime spirituali salute gaudeamus sincerissimi fratres (182rA-182rA)
Expl. verumptamen hic liber, quantumlibet sit ad hoc utilis iam tamen aliquandofiniendus est. Aurelii Augustini contra Pelagium et Celestium de gracia Christi et peccato originali faeliciter explicit.   (200vB-200vB)
200vB-201rBAgostino, Epistula CXCI (200vB-201rB)
Rubr. Epistola beati Augustini episcopi ad Sixtum presbiterum incipit   (200vB-200vB)
Inc. Domino venerabili et in Christi caritate suscipiendo sancto fratri et compresbitero Sixto Augustinus in Domino salutem. Ex quo Hipponem littere benignitatis tuae   (200vB-200vB)
Expl. etiam loquendo expugnent quod iam loqui non audent. (201rB-201rB)
201rB-208rAAgostino, Epistula CXCIV ad Sixtum presbyterum (201rB-208rA)
Rubr. Ad Sixtum epistula incipit   (201rB-201rB)
Inc. Domino in Domino Dominorum  dilectissimoque fratri sancto et compresbitero Sixto Augustinus in Domino salutem. In epistola quam per karisimum fratrem nostrum Albinum accolitum misi   (201rB-201rB)
Expl. in adiutorium quem diligentibus eum omnia cooperantur in bonum. Amen. Epistola ad Sixtum faeliciter explicit. Deo gratias.   (208rA-208rA)
  (-)
Miniature (2)